Carski sztandar


Lata 1598-1613 to w historii Rosji okres Wielkiej Smuty (Smutnoje Wremja), czyli ogromnego pa??stwowego kryzysu, zako??czonego dwukrotn�? udan�? interwencj�? wojsk Rzeczypospolitej. Po raz pierwszy Polacy wkroczyli do Moskwy w 1605 roku, osadzaj�?c na rosyjskim tronie Dymitra Samozwa??ca, kt??ry rok p????niej po??lubi?? c??rk�? polskiego magnata �?? Maryn�? Mniszch??wn�?, koronowan�? na carow�? Rosji. Warto wiedzie�?, ??e Polacy pojawili si�? na Kremlu i wkroczyli do cerkwi z broni�?, co dla Rosjan by??o najwi�?ksz�? obraz�?. Tydzie?? po ??lubie i tej koronacji wybuch??o antypolskie powstanie, w wyniku kt??rego Dymitr Samozwaniec zosta?? zamordowany. Nowy car Wasyl IV Szujski kaza?? po�?wiartowa�? jego zw??oki, nast�?pnie je spali�?, a prochy wystrzeli�? z armaty na Zach??d �?? w kierunku Polski. Sam rozpocz�??? panowanie na Kremlu. Ze strachu przed Polsk�? zawar?? uk??ad ze Szwecj�?, oddaj�?c jej Inflanty. To z kolei nie spodoba??o si�? Zygmuntowi III Wazie. Wojsko polskie zn??w wyprawi??o si�? do Moskwy. 4 lipca 1610 r. pod K??uszynem (mi�?dzy Smole??skiem a Moskw�?) hetman Stanis??aw ??????kiewski, dysponuj�?cy niespe??na siedmiotysi�?czn�? jazd�? rozbi?? w proch trzydziestopi�?ciotysi�?czn�? po??�?czon�? armi�? dowodz�? przez brata cara �?? Dymitra Szujskiego i Jacoba Pontussona De la Gardie ze Szwecji. Wodzowie przegranej armii zdo??ali uciec ale nie ustrzeg??o ich to przed konsekwencjami �?? Pontusson np. zosta?? po swojej ucieczce przez Rosjan obdarty dos??ownie do koszuli i wyp�?dzony kijami z zamku Oczepow, gdzie usi??owa?? si�? schroni�?. Polacy za?? zdobyli rosyjsko-szwedzki ob??z, a w nim ogromne bogactwa �?? z??ote i srebrne naczynia, szaty, sobolowe futra oraz setki woz??w pe??nych pieni�?dzy na ??o??d dla cudzoziemskich ??o??nierzy. Zdobyli tak??e uzbrojenie Szujskiego �?? szyszak, szabl�? i bu??aw�?, jego karet�?, liczne kolasy a tak??e rosyjskie sztandary, w tym ten najwa??niejszy �?? adamaszkow�? chor�?giew cara obszyt�? z??otem. ??????kiewski ju?? 12 lipca 1610 roku poci�?gn�??? pod Moskw�?, kt??rej mieszka??cy sami otworzyli mu bramy miasta, 27 sierpnia obwo??ali carem syna Zygmunta III Wazy �?? kr??lewicza W??adys??awa a 9 pa??dziernika 1610 roku wydali w r�?ce zwyci�?skiego polskiego hetmana cara Wasyla IV Szujskiego oraz jego braci �?? Dymitra (dowodzi?? pod K??uszynem) i Iwana (nast�?pc�? moskiewskiego tronu) Szujskich a tak??e ??on�? Dymitra �?? Katarzyn�? (Jekaterin�?).


Carska rodzina na kolanach


Rok p????niej ??????kiewski przywi??z?? carskich je??c??w do Warszawy. 29 pa??dziernika 1611 roku przy biciu ko??cielnych dzwon??w, wobec setek ludzi gromadz�?cych si�? na ulicach miasta, w otwartym powozie (tak by wszyscy mogli popatrze�? na je??c??w) przewi??z?? ich w prawdziwym tryumfalnym wje??dzie na Zamek Kr??lewski i postawi?? przed kr??lem Zygmuntem oraz pos??ami i senatorami. W Sali Senatorskiej Zamku Kr??lewskiego znale??li si�? tak??e biskupi, najwa??niejsi politycy oraz dow??dcy wojskowi. Obok tronu Zygmunta III zasiedli prymas oraz wielki kanclerz koronny. Wasyl IV Szujski car Rosji z odkryt�? g??ow�? schyli?? si�? do samej ziemi, dotykaj�?c praw�? d??oni�? pod??ogi, a nast�?pnie poca??owa?? ??rodek w??asnej d??oni. Potem z??o??y?? przysi�?g�?, korz�?c si�? przed majestatem Rzeczypospolitej, uzna?? si�? za pokonanego i obieca??, ??e Rosja ju?? nigdy wi�?cej na Polsk�? nie napadnie. Dopiero po tej przysi�?dze kr??l Zygmunt pozwoli?? mu na poca??owanie r�?ki, co by??o kolejnym wyrazem poddania si�? Rosji. Knia?? Dymitr upad?? na twarz i uderzy?? czo??em przed polskim kr??lem i Rzecz�?pospolit�?, po czym z??o??y?? tak�? sam�? przysi�?g�? jak car. Wielki knia?? Iwan upad?? na twarz i p??acz�?c trzy razy bi?? pok??ony, uderzaj�?c czo??em o posadzk�? Zamku Kr??lewskiego, po czym z??o??y?? przysi�?g�? tej samej tre??ci co jego bracia. Przed polskim tronem le??a??y wtedy zdobyte pod K??uszynem i na Kremlu rosyjskie sztandary, w tym ten najwa??niejszy �?? carski sztandar Wasyla Szujskiego. Ceremonia ho??du ruskiego zako??czy??a si�? uroczyst�? Msz�? ??wi�?t�? w s�?siaduj�?cym z Zamkiem ko??ciele ??w. Jana (dzisiejsza Archikatedra).


Zniszczy�? pami�?tki, podepta�? pami�?�?


Car Wasyl Szujski, jego bracia oraz bratowa po tym wydarzeniu zostali przewiezieni do niewoli i osadzeni najpierw w pa??acu na warszawskim Mokotowie a potem w Gostyninie, gdzie wszyscy zmarli w przeci�?gu kilku dni wrze??nia 1612 roku, najprawdopodobniej na skutek szalej�?cej w??wczas zarazy. Zostali pochowani w Warszawie, w specjalnie w tym celu wybudowanej kaplicy, zw. Kaplic�? Moskiewsk�?. W 1635 roku kr??l W??adys??aw IV odsprzeda?? Rosjanom ko??ci carskiej rodziny, dzi�?ki czemu ich szcz�?tki spocz�???y w Moskwie



Po tym tryumfie w Warszawie pozosta??o kilka pami�?tek, z kt??rych wi�?kszo??�? ju?? nie istnieje. Pierwsz�? by??y dwa obrazy przedstawiaj�?ce ho??d, namalowane na zlecenie kr??la przez Tomasza Dolabell�? i eksponowane na warszawskim zamku. Drug�? �?? w??a??nie Kaplica Moskiewska. Znajdowa??a si�? ona w okolicy dzisiejszego pa??acu Staszica, na samym pocz�?tku Krakowskiego Przedmie??cia. By??a to dla Rosjan szczeg??lnie upokarzaj�?ca lokalizacja, bowiem ka??de rosyjskie poselstwo musia??o przychodzi�? obok tego symbolu polskiego zwyci�?stwa, co najwyra??niej sta??o Moskalom o??ci�? w gardle do tego stopnia, ??e ju?? w 1647 roku poprosili, by W??adys??aw IV j�? zburzy??. Kr??l odm??wi?? ale wymontowa?? nagrobny kamie?? i przes??a?? do Moskwy. Ostatecznie kaplica zosta??a jednak zburzona i to tak skutecznie, ??e historycy do dzi?? wiod�? sp??r o jej dok??adn�? lokalizacj�?.


Rosjanie za??�?dali te??�?? spalenia dzie?? informuj�?cych o ho??dzie, kt??ry z??o??yli Polsce oraz surowego ukarania pisz�?cych o tym. (Jak wida�? rosyjska bezczelno??�? nie jest wynalazkiem Putina.) W 1650 roku istotnie sp??on�???o kilka kartek I (niestety, nie tylko Tusk zachowuje si�? jak lokaj Moskwy, kiedy?? te?? mieli??my takich tch??rzy) lecz nikogo nie ukarano. Moskale byli w swej nienawi??ci bardzo wytrwali �?? w 1678 roku za??�?dali zwrotu wymienionych dw??ch obraz??w Tomasza Dolabelli, przedstawiaj�?cych Ho??d ruski i wisz�?cych w Zamku Kr??lewskim w Warszawie. Ostatecznie August II Mocny zwr??ci?? je carowi Piotrowi Wielkiemu b�?d?? dzie??a te zosta??y zniszczone. Ocala??a kopia jednego z nich ale jest ona tak skutecznie ukrywana, ??e ma??o kto wie, jak wygl�?da ten obraz.

Pami�?tki ocala??e


Na szcz�???cie polski tryumf zosta?? te?? uwieczniony na dw??ch obrazach Jana Matejki. Pierwszy to namalowany w 1853 roku obraz �??Carowie Szujscy wprowadzeni przez ??????kiewskiego na sejm warszawski przed Zygmunta III�?� (Matejko mia?? w??wczas tylko 15 lat!) oraz drugi �?? �??Ho??d ruski�?� �?? cz�???ciej okre??lany jako �??Carowie Szujscy na Sejmie Warszawskim�?�. Pierwszy obraz znajduje si�? w Muzeum Narodowym we Wroc??awiu, drugi, namalowany w 1892 roku �?? w domu artysty w Krakowie. Co ciekawe �?? �??Ho??d ruski�?� w 1954 roku zosta?? okre??lony jako obraz o niskiej warto??ci artystycznej z zaleceniem aby go nie eksponowa�?. Zapewne nie bez przyczyny �?? w ko??cu �??Wielki Brat�?� m??g?? poczu�? si�? obra??ony�?? W efekcie �?? ma??o kto wie, jak wygl�?daj�? oba dzie??a a has??o �??Ho??d ruski�?� w Wikipedii po prostu�?? nie istnieje.


Lata ukrywania prawdy o polskim tryumfie sprawi??y, ??e niewiele os??b wie tak??e, i?? pomimo moskiewskich rozkaz??w, w samym centrum Warszawy znajduje si�? pami�?tka ho??du, z??o??onego Polsce przez cara. W 1644 roku na zachodniej stronie coko??u Kolumny Zygmunta umieszczono ??aci??sk�? inskrypcj�?, kt??ra g??osi: �??Zygmunt III na mocy wolnej elekcji kr??l Polski, z tytu??u dziedziczenia, nast�?pstwa i prawa �?? kr??l Szwecji, w umi??owaniu pokoju i w s??awie pierwszy pomi�?dzy kr??lami, w wojnie i zwyci�?stwach nie ust�?puj�?cy nikomu, WZI�??� DO NIEWOLI WODZ??W MOSKIEWSKICH, STOLIC�? I ZIEMIE MOSKIEWSKIE ZDOBY?�, WOJSKA ROZGROMI?�, ODZYSKA?� SMOLE??SK, z??ama?? pod Chocimiem pot�?g�? tureck�?, panowa?? przez czterdzie??ci cztery lata, w szeregu czterdziesty czwarty kr??l, dor??wna?? w chwale wszystkim i przyj�??? j�? [chwa??�?] ca??�?�?�.


Najwyra??niej zar??wno carscy, jak i stalinowscy cenzorzy nie znali ??aciny (wykszta??cenie nigdy nie by??o mocn�? stron�? tych �??szczekaczek�?�) i zapomnieli usun�?�? napis, kt??ry przez lata przypomina?? (i nadal przypomina) Polakom, ??e zanim Moskwa zacz�???a wysy??a�? na Sybir polskich patriot??w, zanim Rosjanie wymordowali nam elit�? narodu w Katyniu i zanim przys??ali nam czerwon�? ho??ot�? w charakterze rz�?du w 1944 roku, upad??a na twarz przed polsk�? pot�?g�?. By�? mo??e stosunek Rosji do Polski przez ostatnie cztery setki lat nie by?? tylko wynikiem �??mocarstwowej polityki�?� a zwyk??�? zemst�? za upokorzenie, kt??rego dozna??a poprzez w??a??nie Ho??d ruski, powt??rzone nast�?pnie 15 sierpnia 1920 roku. By?? zemst�? za to, ??e Rosjanie sami poddali Polakom swoj�? stolic�? a Polacy nigdy takiego gestu wobec nich nie dokonali. By�? mo??e za �??lokalizacj�?�?� mordu polskich oficer??w w??a??nie w Katyniu stoi te?? kl�?ska pod K??uszynem i odbicie s�?siaduj�?cego z nim Smole??ska.


Czterysta lat ukrywania prawdy zrobi??o swoje i niewiele os??b dzi?? wie o Ho??dzie ruskim a zdarza si�?, ??e je??li nawet powstaje na jego temat artyku??, to znaczenie tego wydarzenia jest bagatelizowane. Tak jakby??my si�? usprawiedliwiali, ??e kiedy?? zdeptali??my pych�? Rosji. Szkoda, ??e dzi?? polskie w??adze s�? tak tch??rzliwe, ??e nadal nie maj�? odwagi przypomnie�? ??wiatu o tym fakcie, pomimo, ??e dla Rosji narodowym ??wi�?tem jest wyp�?dzenie Polak??w z Kremla. Jedynym pocieszeniem pozostaje w tej sytuacji fakt, ??e przez to �????wi�?to�?� w pewien spos??b Putin sam przyznaje, ??e Polacy na Kremlu jednak panowali.


??r??d??a:


Aldona Zaorska
Ho??d Ruski -LINK-

Obraz Jan Matejko