Mimo ogromnej przewagi liczebnej Szwed??w starcie od pocz�?tku mia??o jednostronny przebieg. Dowodzone przez hetmana Jana Karola Chodkiewicza wojsko ca??kowicie zapanowa??o nad polem bitwy. Wspania??e szar??e husarii stanowi�? do dzi?? chlubn�? kart�? w dziejach polskiej kawalerii

Zarzewie bitwy

Na pocz�?tku XVII wieku rozgorza??y d??ugotrwa??e wojny polsko-szwedzkie. G????wn�? ich przyczyn�? stanowi??o d�???enie polskich kr??l??w z dynastii Waz??w do odzyskania utraconego tronu szwedzkiego. Istotn�? rol�? odegra??a tak??e ch�?�? opanowania wybrze??y Ba??tyku. Pierwsze walki wybuch??y w 1600 roku, gdy w Inflantach wyl�?dowa?? ze swym wojskiem ksi�???�? Karol Suderma??ski. Przej�??? on w??adz�? w Szwecji - po zdetronizowaniu Zygmunta III Wazy - jako Karol IX.

W 1605 roku szwedzki w??adca zapragn�??? opanowa�? wa??ny port - Ryg�?. Chc�?c zabezpieczy�? ty??y oraz linie komunikacyjne przed atakami wojsk polskich, postanowi?? rozbi�? je nag??ym uderzeniem.
Mia?? przygniataj�?c�? przewag�? - jego armia liczy??a 8300 piechoty, 2500 jazdy oraz 11 dzia??, podczas gdy si??y polsko-litewskie pozostaj�?ce w dyspozycji hetmana Jana Karola Chodkiewicza, tworzy??o oko??o 2700 jazdy i 1000 piechoty.

Wojska Karola IX ustawi??y si�? w szyku - na przemian kawaleria i piechota. Oddzia??y drugiej linii wype??ni??y luki pomi�?dzy oddzia??ami pierwszej. Jazd�? nieprzyjacielsk�? tworzyli rajtarzy, kt??rych g????wn�? bro?? stanowi??y pistolety. Formacja ta stosowa??a taktyk�? zwan�? karakolem.

??o??nierze podje??d??ali blisko do przeciwnika, po czym pierwszy szereg oddawa?? strza?? i powraca?? na boki lub do ty??u. Pozosta??e szeregi wykonywa??y podobny manewr. Szwedzk�? piechot�? uzbrojon�? g????wnie w rusznice, przeznaczono do walki ogniowej. Podobnie jak jazda nie by??a bowiem wyszkolona w wykonywaniu gwa??townych atak??w prze??amuj�?cych na bia??�? bro??.

Przebieg bitwy

Walka rozpocz�???a si�? oko??o po??udnia 27 wrze??nia niedaleko Kircholmu nad D??win�?. Hetman Chodkiewicz postanowi?? sprowokowa�? Szwed??w do ataku, aby opu??cili dogodn�? pozycj�? i rozlu??nili zwarty szyk.

Zastosowa?? w tym celu pozorowany odwr??t swoich oddzia????w. Pierwszy rzut si?? przeciwnika zosta?? zwi�?zany walk�? przez oko??o 600 ??o??nierzy jazdy i 1000 piechoty.

Wojska polsko-litewskie skoncentrowane na lewym skrzydle, z??o??one g????wnie z husarii pod komend�? Tomasza D�?browy, ruszy??y do rozstrzygaj�?cego natarcia i w nied??ugim czasie prze??ama??y szyk szwedzki.
R??wnocze??nie oddzia??y dowodzone przez Wincentego Wojn�? rozbi??y prawe skrzyd??o wroga. W??wczas wysuni�?ta do przodu nieprzyjacielska rajtaria i piechota rzuci??a si�? do ucieczki.

Zdezorganizowa??o to ca??kowicie reszt�? wojsk Karola Suderma??skiego. Jego armia zosta??a praktycznie okr�???ona przez znacznie mniejsze si??y polsko-litewskie. Szwedzi w panice opuszczali pole bitwy.
W trakcie po??cigu ??o??nierze Chodkiewicza wyci�?li wi�?kszo??�? piechoty i sporo jazdy. Na pok??ady oczekuj�?cych okr�?t??w dotar??o wi�?c niewielu. Straty po naszej stronie by??y niewielkie i wynosi??y zaledwie oko??o 100 zabitych i 200 rannych.

Kircholm to jedno z najwspanialszych zwyci�?stw, w kt??rym decyduj�?c�? rol�? odegra??a husaria. Hetman Jan Karol Chodkiewicz do ko??ca umiej�?tnie wykorzystywa?? r????nice w uzbrojeniu i taktyce obu wojsk. Po bitwie sawa polskiego or�???a rozesz??a si�? szerokim echem po Europie.

?�r??d??o: Korbal R.: S??ynne bitwy w historii Polski



Zobacz te??: link -prezentacja multimedialna