Publikacje / Histori�? malowane / Wszystko o Konstytucji 3-go maja w skr??cie - Goleni??w net

Menu główne

· GRY

· Galeria

· ZIELONA LINIA

· Galeria Goleni??w

· REDAKCJA - kontakt

Rozk??ad jazdy PKP

Kolporter RSS

O najnowszych newsach możesz dowiedzieć się za pośrednictwem kanałów rss.

Latest Comments

[News] Etyka
Autor: jaro60 dnia 26 maj : 08:02
Swieta racja.

[News] Uzdrowiciel
Autor: jaro60 dnia 21 maj : 13:23
I co na to Puste Obietnice,cos zapanowala dziwna c [ more ... ]

[News] Normalno??�?
Autor: jaro60 dnia 21 kwi : 07:45
Dla mnie, to Tusk jak wroci do kraju to powiinien [ more ... ]

[News] Wyk??ad dr Zbigniew Stanuch "Golgota Kobiet - relacje wi�???niarek Ravensbr??ck
Autor: Jan II dnia 14 kwi : 10:07
Bardzo przejmuj [ more ... ]

[News] Paplecznik - czyli wTylewizji po Goleniowsku cze??�? 10
Autor: MW dnia 02 kwi : 16:27
Przegadane to . Podane w ma??o ciekawej medialnie [ more ... ]

[News] Sedno sprawy
Autor: jaro60 dnia 17 mar : 13:16
Oczywista prawda.Tylko opozycyjni POpaprancy mowia [ more ... ]

[News] Nobli??ci
Autor: jaro60 dnia 28 sty : 08:01
SWIETA RACJA.

[News] Ja nie mam czasu!
Autor: admin dnia 17 sty : 00:45
Jasne ??e to nie tajemnica. Chodzi o radnego Czer [ more ... ]

[News] Ja nie mam czasu!
Autor: MW dnia 17 sty : 00:18
" eden z radnych" - jak wiecie kt??ry to dlaczego [ more ... ]

[News] Park 750 - lecia Goleniowa i konsultacje spo??eczne???
Autor: Jan II dnia 11 gru : 22:19
Uwa??am - w przeciwie??stwie do Pani Muszy??skiej, [ more ... ]

Wszystko o Konstytucji 3-go maja w skr??cie

Autor: Andrzej Bugajski

Konstytucja 3 Maja zajmuje szczeg??lne miejsce w ??wiadomo??ci narodowej Polak??w ju?? od momentu jej uchwalenia w 1791 roku. Jest symbolem wprowadzenia nowej jako??ci w polsk�? my??l polityczn�?, symbolem, chwilowego niestety, zwyci�?stwa si?? post�?pu ruchu patriotycznego nad sarmatyzmem i wstecznictwem - g????wnymi sk??adnikami ideologii szlachty konserwatywnej

Konstytucja 3-go Maja

Ko??ca dobiega epoka o??wiecenia (w Polsce 1764-1795). Jest schy??ek XVIII wieku. Dnia 3. maja 1791 r. skonfederowany Wielki Sejm Czteroletni (1788-1792) uchwali?? Ustaw�? Rz�?dow�?, zwan�? Konstytucj�? 3-go maja. Jak dosz??o do wydarzenia, kt??re po odzyskaniu przez Polsk�? niepodleg??o??ci w 1918 roku sta??o si�? jej pierwszym ??wi�?tem narodowym? Na to pytanie odpowiada?? nam dr S??awomir Ko??cielak - historyk.
W czasach Augusta III (1733-1763) nasili??a si�? walka mi�?dzy obozami magnackimi. Ob??z Czartoryskich, zwany Famili�?, d�???y?? do przekszta??cenia Polski w silne pa??stwo arystokratyczne, poddane gruntownym reformom ustrojowym, lecz o s??abej w??adzy kr??lewskiej. Przeciwstawia?? si�? im ob??z, kt??remu przewodzili Potoccy. Licz�?c na poparcie Prus, d�???yli oni do wprowadzenia oligarchii magnackiej. Z t�? grup�? nale??y zwi�?za�? r??wnie?? hetmana Branickiego, Micha??a Radziwi????a, a tak??e Karola Radziwi????a \"Panie Kochanku\" panosz�?cych si�? na Litwie.

Doktryna, g??osz�?ca, ??e Polska w??r??d mocarstw (tj. Austrii, Prus i Rosji) zachowuje sw�? niepodleg??o??�?, poniewa?? nie ma scentralizowanej w??adzy (\"nierz�?dem stoj�?ca\"), zdawa??a w tym czasie egzamin. Takie by??y bowiem oczekiwania mocarstw s�?siednich. Nie brano niestety pod uwag�? faktu, i?? mocarstwa owe maj�? swoje ideologie polityczne i chc�? je realizowa�?: Rosja - poddanie Polski swym wp??ywom, a Prusy - odrywanie polskich prowincji.

Poza Famili�? i obozem Potockich, odr�?bn�? si??�? polityczn�? by??a grupa zwi�?zana z dworem (niekiedy wsp????pracuj�?ca z Famili�?).

W tym czasie silne zachodnioeuropejskie nurty epoki o??wiecenia zacz�???y dociera�? do Polski. Rozw??j o??wiaty oraz zmiany gospodarczo - spo??eczne przynios??y wzrost aktywno??ci politycznej szerszych rzeszy ludno??ci. Pojawienie si�? nurtu mieszcza??skiego i plebejskiego, wspieraj�?cego idee reform zg??aszanych przez szlacht�? i arystokracj�?, prowadzi??o do proces??w radykalizacji ??wiadomo??ci spo??ecznej w kierunku ca??kowitego zerwania ze starymi, feudalnymi strukturami. Zdawano sobie spraw�?, i?? dla przeprowadzenia zmian w Polsce, nie wystarczy dysponowa�? cho�?by najlepszym programem reformy, nale??y ponadto wychowa�? ludzi, kt??rzy b�?d�? rozumieli jego niezb�?dno??�? i zechc�? wprowadzi�? go w ??ycie. I tak, w roku 1740, ks. Stanis??aw Konarski za??o??y?? w Warszawie Collegium Nobilium. Wa??n�? rol�? w propagowaniu idei reformatorskich odegra??a prasa. Ju?? w 1765 r. powstaje \"Monitor\" - czasopismo skupiaj�?ce wszystkich pracuj�?cych nad odrodzeniem kultury. Gorsza dla rozpowszechniania si�? post�?pu, bowiem hamuj�?ca niezb�?dne dla niego podstawy, by??a polityka magnat??w, kt??rym nie by??y obce nowe pr�?dy intelektualne, nader cz�?sto stawiaj�?ce w??asne korzy??ci czy ambicje ponad interes publiczny.

W roku 1764 caryca Katarzyna II wysun�???a kandydatur�? Stanis??awa Augusta Poniatowskiego na kr??la Polski, licz�?c w przysz??o??ci na jego wdzi�?czno??�? i uzale??nienie od jej osoby. Niestety, oczekiwania te nie spe??ni??y si�? do ko??ca.

Lata 80-te XVIII wieku okaza??y si�? bardzo sprzyjaj�?ce dla rozwoju my??li reformatorskich. Wielkie mocarstwa uwik??ane w konflikty wojenne, nie mia??y czasu na kontrol�? sytuacji politycznej w Polsce. Pod pretekstem pomocy Rosji w wojnie z Turcj�?, za zgod�? carycy, kr??l zwo??uje w 1788 r. skonfederowany sejm, w celu powi�?kszenia armii. W tym czasie nikt nie przypuszcza??, jakie b�?d�? tego nast�?pstwa. Stanis??aw August prze??ywa?? szczyt swej popularno??ci w kraju i za granic�?. Porzucaj�?c dziel�?ce r????nice, wsp????dzia??a?? z coraz pot�???niejszym tzw. stronnictwem patriotycznym, przedstawicielami kt??rego byli: Hugo Ko????�?taj, Ignacy i Stanis??aw Potoccy, Kazimierz Czartoryski i Stanis??aw Ma??achowski. Grupa ta, z inspiracji kr??la oraz w my??l jego koncepcji, opracowa??a projekt konstytucji. Podj�?cie uchwa??y 3. maja 1791 r. mia??o wiele cech zamachu stanu. Uchwali??a j�? jedna trzecia przygotowanych sprzysi�???eniem pos????w, gdy reszta by??a nieobecna z powodu ferii ??wi�?tecznych.

Ustawa Rz�?dowa znios??a prawa kardynalne (wzmacniaj�?c w??adz�? pa??stwow�?, a ograniczaj�?c magnateri�?), do kt??rych nale??a??y: wolna elekcja (od tej pory tron mia?? by�? dziedziczny), liberum veto, prawo wypowiadania pos??usze??stwa kr??lowi, monopol w??asno??ci ziemi. Ponadto: zwi�?kszono liczb�? wojska do 100 tys.; podniesiono opodatkowanie d??br szlacheckich do 10% dochod??w, a duchownych do 20%; przyznano mieszczanom miast kr??lewskich nietykalno??�? osobist�?; g????wnym organem w??adzy ustawodawczej mia?? by�? sejm decyduj�?cy wi�?kszo??ci�? g??os??w; w??adza wykonawcza - w r�?kach Stra??y Praw (kr??l, prymas i pi�?ciu ministr??w); powo??ano Wielkie Komisje: Wojska, Skarbu, Policji, Edukacji Narodowej; zachowuj�?c federacyjny (polsko-litewski) charakter pa??stwa, zniesiono dualizm urz�?d??w, skarbu i wojska; lud rolniczy przyj�?to pod opiek�? prawa i rz�?du krajowego.

Konstytucja spotka??a si�? z ??ywym odd??wi�?kiem na ca??ym ??wiecie. Jednak??e dotkni�?ta i poni??ona magnacka opozycja (Franciszek Ksawery Branicki, Szcz�?sny Potocki, Wac??aw Rzewuski) zawi�?zali konfederacj�? w Targowicy (w porozumieniu z obozem carskim) w celu zniszczenia dzie??a Sejmu Wielkiego. Dochodzi do zbrojnej interwencji pa??stw s�?siednich na teren Polski. Kr??l, chc�?c ratowa�? sw??j tron, zgodnie z zaleceniem Katarzyny II - nie wierz�?c w ducha obro??c??w wielkiej ustawy - przyst�?puje do Targowicy. Dzie??o czterech lat zosta??o przekre??lone, ale na zawsze pozosta??o w sercach Polak??w jako symbol odrodzenia narodowego.

Reformy i Konstytucja 3-go Maja

Uchwalona przez Sejm Czteroletni 3 maja 1791r. pod tytu??em \"Ustawa Rz�?dowa\".
Konstytucja wprowadza??a w Rzeczupospolitej wolno??ci wyzwania, jednak religi�? panuj�?c�? pozostawa?? katolicyzm.W sprawie unii polsko-litewskiej podj�?to pr??by jej zaci??nienia, lub nawet zniesienia.
Ustr??j polityczny zgodnie z zasad�? \"w??adza spo??eczno??ci pocz�?tek sw??j bierze z woli narodu\" opiera?? si�? na zasadzie tr??jcz??onowego podzia??u w??adz na ustawodawcz�?, wykonawcz�? i s�?downicz�?.
W??adza ustawodawcza - parlament jako najwy??szy organ w??adzy wybierany na dwa lata, sejm zwo??ywany przez kr??la lub marsza??ka.
Kompetencje sejmu: uchwalanie prawa, nak??adanie podatk??w, kontrolowanie innych w??adz i instytucji. Co 25 lat m??g?? zbiera�? si�? sejm konstytucyjny-prawo zmiany konstytucji.
W??adza wykonawcza - kr??l i Stra?? Praw (rz�?d), w sk??ad kt??rej wchodzili: prymas, pi�?ciu ministr??w, pe??noletni nast�?pca tronu bez prawa g??osu, marsza??ek sejmu. Stra?? Praw kierowa??a administracj�?, podlega??y jej komisje (policji, spraw wewnetrznych, interes??w zagranicznych, wojny i skarbu).
Kr??l przewodnicz�?cy Stra??y, mia?? prawo nominacji biskup??w, senator??w, ministr??w, urz�?dnik??w, oficer??w; w razie wojny sprawowa?? naczelne dow??dztwo nad wojskiem. Ministrowie, mieli obowi�?zek podpisywania ka??dego rozpo??�?dzenia w??asnor�?cznie pod kontrol�? Sejmu
W??adza s�?downicza -s�?downictwo zosta??o usprawnione. Ministrowie i wy??si urz�?dnicy odpowiadali przed specjalnym s�?dem sejmowym. S�?downictwo szlacheckie zosta??o poddane s�?dom ziemia??skim.

Zgodnie z \"Ustaw�? Rz�?dow�?\":

Szlachta - mia??a zagwarantowane wszelkie prawa, wolno??ci i "pierwsze??stwo w ??yciu prywatnym i publicznym\". Szlachta-posesjonaci posiada??a nietykalno??�? osobist�? i maj�?tkow�?, zapewnion�? w??adz�? nad ch??opami.
Mieszczanie- otrzymali szerokie prawa, posiadaj�?cy nieruchomo??ci miejskie otrzymali niemal??e takie same prawa, jak do tej pory szlachta.
Ch??opi- zostali wzi�?ci \"pod opiek�? prawa i rz�?du krajowego\".

Znaczenie Konstytucji 3 maja

By??a to pierwsza konstytucja w Europie a druga na swiecie
Konstytucja by??a pr??b�? uzdrowienia pa??stwa polskiego
Znios??a liberum veto, konfederacje, wolne elekcje i instrukcje poselskie
Ko??czy??a okres Rzeczypospolitej szlacheckiej, rozpoczyna??a okres Rzeczypospolitej o??wieconej
Uchwalona samodzielnie przez Polak??w, bez ingerencji w nasze sprawy z zewn�?trz, by??a pr??b�? zerwania wi�?z??w zale??no??ci od obcych mocarstw.
Uchwalenie Konstytucji 3 maja otwiera w Rzeczypospolitej okres monarchii konstytucyjnej
Zabezpiecza??a mo??liwo??�? rozwoju gospodarczego i politycznego kraju
W??�?czenie mieszczan do ??ycia politycznego kraju by??o krokiem do utworzenia modelu pa??stwa nowo??ytnego

Szczeg??lne miejsce w ??wiadomo??ci narodowej Polak??w
Konstytucja 3 Maja zajmuje szczeg??lne miejsce w ??wiadomo??ci narodowej Polak??w ju?? od momentu jej uchwalenia w 1791 roku. Jest symbolem wprowadzenia nowej jako??ci w polsk�? my??l polityczn�?, symbolem, chwilowego niestety, zwyci�?stwa si?? post�?pu ruchu patriotycznego nad sarmatyzmem i wstecznictwem - g????wnymi sk??adnikami ideologii szlachty konserwatywnej.

Pod koniec XVIII w. na gruncie idei O??wiecenia stopniowo obejmuj�?cych wi�?kszo??�? dziedzin ??ycia spo??ecznego i politycznego w Polsce, nast�?pi?? znacz�?cy rozkwit rodz�?cych si�? szerokich kr�?g??w inteligencji, jednocz�?cych si�? wraz z post�?pow�? szlacht�? i mieszcza??stwem w walce z dominacj�? wielkich magnat??w i wp??ywami o??ciennych mocarstw. Rozpocz�???y si�? prace nad reorganizacj�? aparatu pa??stwowego, szkolnictwa i o??wiaty (utworzona w 1773 r. Komisja Edukacji Narodowej), oraz ??ycia gospodarczego i spo??ecznego kraju. Bujnie kwit??a sztuka, architektura i malarstwo wspomagane przez mecenat dworu Stanis??awa Augusta Poniatowskiego.

R??wnie?? sytuacja mi�?dzynarodowa wydawa??a si�? sprzyja�? szerokim reformom: pog??�?biaj�?ce si�? rozd??wi�?ki mi�?dzy zaborcami, ekspansywna polityka rosyjska i austriacka zmierzaj�?ca do rozszerzenia terytorium swego w??adztwa kosztem posiad??o??ci tureckich na Ba??kanach i powstaj�?cy na tym tle konflikt z Prusami wyst�?puj�?cymi w charakterze protektora Turcji; antyrosyjska polityka Prus zach�?caj�?cych Polak??w do wyzwolenia si�? spod zale??no??ci od Rosji, czy te?? w ko??cu wojna Rosji ze Szwecj�? na p????nocy a z Turcja na po??udniu i zwi�?zane z tym wycofanie i zaanga??owanie wojsk rosyjskich stacjonuj�?cych w Polsce w toczone wojny - dawa??y szanse pomy??lnego przeprowadzenia reform.

W takiej sytuacji w dniu 6 pa??dziernika 1788r. przypad??o w Polsce kolejne zebranie sejmu zwyk??ego, maj�?cego trwa�? 6 tygodni. Jednak??e pod wp??ywem opinii publicznej i instrukcji sejmik??w dla zasiadaj�?cych pos????w, sejm zwyk??y przekszta??ci?? si�? w sejm reformatorski a jego obrady przed??u??ono na 4 lata. W odr????nieniu od sejm??w zwyk??ych decyzje zapada�? mia??y wi�?kszo??ci�? g??os??w. Ju?? 20 pa??dziernika pod wp??ywem inspiracji pruskiej i z??udnych jak si�? p????niej okaza??o nadziei wi�?zanych z osob�? nowego kr??la pruskiego - Fryderyka Wilhelma II, przyj�?to uchwa??�? o powi�?kszeniu stanu liczebnego armii z ??wczesnych 18500 do 100000, zabrak??o jednak decyzji o pokryciu zwi�?zanych z tym ogromnych koszt??w finansowych. Decyzj�? Sejmu w??adz�? nad wojskiem utracili tak??e niepewni hetmani oraz znienawidzona Rada Nieustaj�?ca, a niespe??na 3 m-ce p????niej zniesiono sam�? Rad�?, cz�?sto obdarzan�? epitetami \"zdrady nieustaj�?cej\" czy tez \"matki nierz�?du\".

Jesieni�? 1789 r. uformowa??o si�? stronnictwo patriotyczne, kierowane przez Ignacego Potockiego i jego brata Stanis??awa, ksi�?cia Adama Czartoryskiego i Marsza??ka Sejmu Stanis??awa Ma??achowskiego, b�?d�?cymi jednocze??nie wraz z Hugonem Ko????�?tajem i kr??lem autorami projektu Ustawy Rz�?dowej. Silne oparcie dla obozu reform tworzyli wybitni intelektuali??ci (skupieni r??wnie?? w Ko????�?tajowskiej \"Ku??nicy\") oraz aktywne mieszcza??stwo Warszawy. Po przeciwnej stronie zasiedli czo??owi przyw??dcy magnackiej reakcji, stawiaj�?cy z??ot�? wolno??�? gwarantowan�? przez caryc�? Katarzyn�? II ponad niepodleg??o??�? Rzeczypospolitej - Szcz�?sny Potocki, Seweryn Rzewuski i Ksawery Branicki.

Obrady Sejmu przypad??y na pocz�?tkowy okres rewolucji francuskiej, silnie oddzia??ywuj�?c na nastroje i postaw�? u??wiadomionych warstw mieszcza??skich. W ko??cu listopada 1789 r. przedstawiciele 141 delegacji miast kr??lewskich Rzeczypospolitej zebrani w Warszawie spisali na warszawskim ratuszu \"akt zjednoczenia miast\" wysuwaj�?c liczne postulaty, by z??o??y�? je p????niej na r�?ce kr??la Stanis??awa Augusta. W dzie?? rocznicy koronacji na zamek uda??a si�? s??ynna \"czarna procesja\" w milczeniu sk??adaj�?c kr??lowi spisane pro??by, kt??re ju?? nied??ugo bo w kwietniu 1791 r znalaz??y swoje urzeczywistnienie w uchwalonej przez Sejm ustawie o miastach, a bezpo??rednim rezultatem akcji by??o powo??anie deputacji sejmowej dla miast.

Pod koniec 1790 r. dobiega?? ko??ca 2-letni okres kadencji sejmu. aby jednak nie zrywa�? z tradycj�? Sejmu 1788-1790 postanowiono do??�?czy�? do ??wczesnego sk??adu nowych pos????w. W rezultacie od grudnia 1790 r. Sejm obradowa?? w podw??jnej liczbie, w czym 2/3 nowego sk??adu nale??a??o do stronnictwa patriotycznego co pozytywnie wp??yn�???o na przyspieszenie prac nad konstytucj�?. Marsza??kiem Sejmu pozosta?? Stanis??aw Ma??achowski.

Podczas gdy trwa??o jeszcze opracowywanie ostatecznej wersji projektu, sytuacja mi�?dzynarodowa zacz�???a si�? gwa??townie kszta??towa�? na niekorzy??�? Polski: Prusy zawar??szy porozumienie z Austri�? i utraciwszy nadziej�? na dobrowolne uzyskanie od Polski Gda??ska i Torunia zacz�???y szuka�? porozumienia z Rosj�?, ta ostatnia natomiast zawar??a pok??j ze Szwecj�?. W takiej sytuacji zacz�?li te?? coraz aktywniej dzia??a�? przyw??dcy reakcji magnackiej co zmusi??o stronnictwo patriotyczne do przyspieszenia prac. W porozumieniu z kr??lem zdecydowano o jak najszybszym przeprowadzeniu ca??ej sprawy w Sejmie wykorzystuj�?c okoliczno??�? zbli??aj�?cych si�? ??wi�?t Wielkanocnych i zwi�?zanym z tym opuszczeniem stolicy przez pos????w.

2 maja 1791, zanim wszyscy pos??owie powr??cili do Warszawy, Sejm wznowi?? obrady. W nocy z 2 na 3 maja 1791 w pa??acu radziwi????owskim dosz??o do podpisania przez grup�? osiemdziesi�?ciu-kilku pos????w zobowi�?zania politycznego zwanego \"Asekuracj�?\", w kt??rym zobowi�?zali si�? do poparcia projektu Ustawy Rz�?dowej. 3 maja przed Zamkiem Kr??lewskim w Warszawie zebra?? si�? kilkudziesi�?ciotysi�?czny t??um mieszczan manifestuj�?c swe poparcie dla uchwal sejmowych. Odczytany projekt zestal przyj�?ty przez wi�?kszo??�? pos????w z entuzjazmem i jak pisze M. Adamczyk: \"W atmosferze ogromnego patriotycznego uniesienia jaka wytworzy??a si�? na sali obrad (np. wznoszono okrzyki \"vivat kr??l\", \"vivat konstytucja\") kr??l zaprzysi�?g?? konstytucje\". Ten uroczysty moment utrwali??o wielu malarzy. Nast�?pnie sejmuj�?cy w uroczystym pochodzie udali si�? do kolegiaty ??w. Jana, gdzie ponownie j�? zaprzysi�???ono (co jednocze??nie nadawa??o jej sankcj�? Ko??cio??a Katolickiego) i uroczystym nabo??e??stwem podzi�?kowano Bogu za Konstytucj�?.

Andrzej Bugajski

Opracowane na podstawie:

http://eduseek.interklasa.pl/artykuly/artykul/ida/3704/idc/1/ilk/8/idk/12193
http://www.doda.gda.pl/ZaRogiem/113/2.html
http://www.republika.pl/mona_skr/konstytucja%203%20maja.htm
http://www.konstytucje.ho.pl/pub/t002.htm
M. Adamczyk i S. Pastuszka, Konstytucje polskie w rozwoju dziejowym 1791-1982), Warszawa 1985
A. Ajnenkiel, Polskie konstytucje, Warszawa 1982
Sejm Wielki - reformy i Konstytucja 3-go Maja - Marcin J???�WIAK

GOLENIOW.NET - AKTUALNO??CI

Opony Szczecin Felgi

Opony Szczecin

Dorabianie kluczy Goleni??w

Witaj

Dorabianie kluczy Goleni??w

Dorabianie kluczy Goleni??w

Ogłoszenia

Sprzedam

Więcej ogłoszeń (0)

Kupię

Więcej ogłoszeń (0)